Medium/Blog/Techniki copywritingu

Techniki copywritingu.
Pusta kartka bez paniki

Copywriting 10 min czytania
Autor: Adam Jazowiecki
Pusty notes, długopis, kawa i zgnieciona kartka na białym biurku

Znasz ten moment? Strona jest prawie gotowa. Układ zaakceptowany, zdjęcia wybrane, kolory dopięte. Zostało tylko „wrzucić teksty”. I nagle robi się cicho.

Bo jak właściwie opisać to, co robisz od piętnastu lat? Wiesz o swojej firmie wszystko. Wiesz, czym różnisz się od konkurencji, dlaczego klienci wracają i za co Cię polecają. A mimo to kursor miga na pustej kartce, a jedyne, co przychodzi do głowy, to „wysoka jakość i profesjonalna obsługa”.

Rozmawiamy o tym z klientami niemal przy każdym projekcie. Czasem przy stronie, czasem przy ulotce, a czasem przy jednym zdaniu, które ma się zmieścić na kubku. I prawie zawsze dochodzimy do tego samego wniosku: problemem nie jest brak talentu. Problemem jest brak punktu zaczepienia.

Ten punkt zaczepienia istnieje. Copywriterzy, czyli ludzie, którzy zawodowo piszą teksty reklamowe, od dziesięcioleci korzystają z kilku prostych schematów. Każdy schemat to po prostu kilka pytań, na które odpowiadasz po kolei. Dzięki nim wiesz, co napisać najpierw, a co potem. Nie potrzebujesz do tego wiedzy z marketingu ani talentu literackiego.

Poniżej opowiadamy o sześciu schematach, po które sięgamy najczęściej. Mają angielskie nazwy, ale nie musisz ich zapamiętywać. Liczy się to, co za nimi stoi.

Zanim zaczniesz: pułapka przymiotników

Zrób mały eksperyment. Otwórz strony trzech firm z Twojej branży i przeczytaj pierwsze zdanie na każdej z nich. Założymy się, że przynajmniej na dwóch znajdziesz coś o „wieloletnim doświadczeniu”, „kompleksowej obsłudze” albo „indywidualnym podejściu do każdego klienta”.

Nie ma w tym nic złego. Poza tym, że nikt tego nie zapamięta. Takie zdania pasują do każdej firmy, więc w praktyce nie opisują żadnej. Czytelnik przelatuje po nich wzrokiem jak po regulaminie.

Otwarta szuflada pełna przyborów biurowych
Tu kończą gadżety, o których nikt nie pamięta.

Lekarstwo jest proste, choć wymaga odrobiny wysiłku: zamiast przymiotnika – konkret. Zamiast „szybkiej realizacji” napisz, ile dni to trwa. Zamiast „solidnych gadżetów” opowiedz o długopisie, który po roku na biurku klienta wciąż pisze. Konkret trudniej wymyślić, ale znacznie łatwiej w niego uwierzyć.

To nie jest tylko nasza opinia. Daniel Kahneman, psycholog i laureat Nagrody Nobla, opisał w książce „Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym” zjawisko, które nazwał łatwością poznawczą. W dużym skrócie: im łatwiej nam coś przeczytać i zrozumieć, tym chętniej uznajemy to za prawdę. Dlatego Kahneman radzi wprost: nie używaj trudnych słów tam, gdzie wystarczą prostsze.

Podobnie wyszło w badaniu Daniela Oppenheimera z Uniwersytetu Princeton. Pokazał ludziom te same teksty w dwóch wersjach: prostej i naszpikowanej trudnymi słowami. Autorzy trudniejszych wersji wypadali w oczach czytelników jako… mniej inteligentni. I to bez względu na to, czy sam tekst był dobry, czy słaby. Za to badanie Oppenheimer dostał w 2006 roku żartobliwą Nagrodę Ig Nobla. Wniosek jest prosty: mądre słowa nie sprawiają, że wyglądasz mądrzej. Raczej odwrotnie.

I właśnie tu przydają się schematy. Każdy z nich na swój sposób zmusza do zejścia z poziomu ogólników na poziom faktów.

1. FAB, czyli dlaczego nikt nie kupuje gumki

W jednym zdaniu: nie pisz tylko, jaki jest produkt – napisz, co dzięki niemu zyska klient.

Zacznijmy od schematu, który najczęściej ratuje opisy produktów. Nazywa się FAB. Pod tym skrótem kryją się trzy pytania: jaki jest produkt? Co dzięki temu umożliwia? I co z tego ma klient?

Weźmy zwykły notes firmowy. Ma gumkę i kieszonkę na wizytówki. To cecha – i na niej kończy się większość opisów. Ale co z tej gumki wynika? Kartki się nie rozsypują, a wizytówki są zawsze pod ręką. To zaleta. A co z tego ma konkretny człowiek? Handlowiec, który po całym dniu na targach wraca z kilkudziesięcioma kontaktami i nie musi przetrząsać kieszeni marynarki, żeby je odnaleźć. To korzyść.

Dwie osoby wymieniają się wizytówką
Po targach liczy się to, co zostało w kieszeni.

Widzisz różnicę? Nikt nie kupuje gumki. Kupuje spokój po targach.

01 · Cecha
Jaki jest produkt?
Notes z gumką i kieszonką na wizytówki.
medium-reklama.pl/blog
02 · Zaleta
Co to umożliwia?
Kartki się nie rozsypują, wizytówki są zawsze pod ręką.
medium-reklama.pl/blog
03 · Korzyść
Co z tego ma klient?
Handlowiec po targach nie szuka kontaktów po kieszeniach.
medium-reklama.pl/blog
Schemat FAB na przykładzie notesu firmowego: od cechy do korzyści.

FAB sprawdza się wszędzie tam, gdzie opisujesz produkt lub usługę: w ofertach, kartach produktów, na podstronach usług. Jedna rada: zanim zaczniesz, zdecyduj, do kogo piszesz. Ta sama cecha daje zupełnie inną korzyść handlowcowi, a inną szefowi działu zakupów.

2. PAS: najpierw problem, potem rozwiązanie

W jednym zdaniu: zanim powiesz, co oferujesz, pokaż, że rozumiesz kłopot klienta.

Drugi schemat zaczyna nie od produktu, ale od czytelnika. Nazywa się PAS i ma trzy kroki. Najpierw nazywasz problem. Potem pokazujesz, co się dzieje, gdy nikt go nie rozwiąże. Dopiero na końcu proponujesz rozwiązanie.

Wyobraź sobie właściciela firmy, którego strona ma już kilka lat. Działa, ale na telefonie trzeba ją powiększać palcami. To problem – i on pewnie o nim wie, tylko odkłada go na później. Teraz skutki: ktoś szuka jego firmy w telefonie, stojąc w korku. Chce szybko zadzwonić, ale numeru nie widać, a przyciski są za małe. Po kilku sekundach wraca do wyników wyszukiwania i dzwoni do konkurencji. Dopiero w tym miejscu pojawia się rozwiązanie: strona zaprojektowana najpierw z myślą o telefonie, z numerem tam, gdzie sięga kciuk.

Kierowca przegląda telefon za kierownicą
Kilka sekund – tyle ma Twoja strona, zanim klient zadzwoni gdzie indziej.

PAS działa, bo czytelnik rozpoznaje w nim siebie. Trzeba go jednak dawkować z wyczuciem. Między „pokazać skutki” a „straszyć” jest cienka granica, a nikt nie lubi czuć, że ktoś gra na jego emocjach. Jeden obraz, który zostaje w głowie, zadziała lepiej niż trzy akapity czarnych scenariuszy.

Ten schemat najlepiej odnajduje się w krótkich formach: reklamach, mailach, postach w mediach społecznościowych.

3. AIDA: od zaciekawienia do działania

W jednym zdaniu: zaciekaw, wytłumacz, pokaż efekt i powiedz, co zrobić dalej.

AIDA to prawdopodobnie najstarszy schemat w historii reklamy – i wciąż jeden z najbardziej przydatnych. Każda litera to jeden krok: przyciągnij uwagę, zainteresuj, wzbudź chęć i powiedz, co zrobić. Razem prowadzą czytelnika od „hmm, co to?” do „dobra, piszę do nich”.

Najpierw trzeba kogoś zatrzymać. Nagłówek „Gadżet, który nie trafi do szuflady” robi to lepiej niż „Gadżety reklamowe z nadrukiem”, bo dotyka czegoś, co każdy zna – szuflady pełnej długopisów z logo firm, których nikt już nie pamięta. Potem budujesz zainteresowanie: dlaczego to ważne właśnie dla tego czytelnika? Następnie pozwalasz mu wyobrazić sobie efekt – klientów, którzy używają gadżetu na co dzień i kojarzą go z jego firmą. Na końcu mówisz jasno, co ma zrobić.

Ten ostatni krok jest zaskakująco często pomijany. Tekst jest ładny, przekonujący, czytelnik kiwa głową… i nic. Nie wie, czy ma zadzwonić, wypełnić formularz, czy może poczekać na jakiś sygnał. Jedno proste zdanie – „Napisz do nas, odpowiemy w ciągu doby” – potrafi zrobić większą różnicę niż cały wcześniejszy akapit.

4. BAB: opowiedz o zmianie

W jednym zdaniu: opowiedz, jak było przedtem, jak jest teraz i co to zmieniło.

Ten schemat nazywa się BAB i opowiada historię w trzech częściach: jak było przedtem, jak jest teraz i co sprawiło tę zmianę. Dlatego tak dobrze sprawdza się w opisach realizacji i historiach klientów.

Wyobraź sobie firmę, która od lat rozdaje klientom na koniec roku kalendarze z logo. Porządne, dobrze wydrukowane, wcale nie tanie. I co roku lądują w tej samej szufladzie, co kalendarze od dziesięciu innych dostawców. To „przed”. Pewnego roku firma decyduje się na coś innego: zamiast logo na środku – krótkie, zabawne hasło związane z branżą. I nagle klienci robią zdjęcia prezentu i wrzucają je na LinkedIn. To „po”. A „most”? Odwaga, żeby postawić na przekaz zamiast na logo.

Najważniejsze w BAB jest to, żeby zmiana była prawdziwa i konkretna. „Klienci byli zadowoleni” to nie zmiana, to uprzejmość. Liczby, zachowania, czyjeś słowa – to rzeczy, które czytelnik może sobie wyobrazić i w które może uwierzyć.

5. 4U: test dla nagłówka

W jednym zdaniu: cztery pytania, które sprawdzą, czy Twój nagłówek ktoś w ogóle przeczyta.

Ten schemat różni się od pozostałych, bo nie służy do pisania, tylko do sprawdzania. Gdy masz już nagłówek, zadaj mu cztery pytania. Czy jest użyteczny, czyli obiecuje czytelnikowi coś, czego potrzebuje? Czy jest pilny, czyli daje powód, żeby przeczytać teraz, a nie kiedyś? Czy jest wyjątkowy, czyli konkurencja nie mogłaby go podpisać swoim logo? I czy jest konkretny, czyli mówi coś, co da się sprawdzić? Nazwa 4U wzięła się od pierwszych liter tych czterech cech po angielsku: Useful (użyteczny), Urgent (pilny), Unique (wyjątkowy) i Ultra-specific (konkretny).

Dlaczego nagłówek jest aż tak ważny? Jakob Nielsen, jeden z najbardziej znanych badaczy tego, jak ludzie korzystają ze stron internetowych, przeanalizował dziesiątki tysięcy wizyt na stronach. Wyliczył, że podczas przeciętnej wizyty internauta zdąży przeczytać najwyżej 28% słów, a w praktyce raczej około 20%. Resztę tylko przelatuje wzrokiem. Jeśli więc nagłówek nikogo nie zatrzyma, nawet najlepszy tekst pod nim zostanie nieprzeczytany.

Weźmy „Nowoczesne strony internetowe”. Uczciwie: zero na cztery. Każda agencja w Polsce mogłaby tak napisać, nie wiadomo, co z tego wynika dla czytelnika, i nic tu nie jest konkretne. Porównaj to z „Jak powstaje strona dla firmy? Cały proces, krok po kroku”. Od razu wiadomo, co dostanę i dlaczego warto kliknąć.

Wynik: 0 / 4
„Nowoczesne strony internetowe”
Użyteczny ✗
Pilny ✗
Wyjątkowy ✗
Konkretny ✗
Wynik: 3 / 4
„Jak powstaje strona dla firmy? Cały proces, krok po kroku”
Użyteczny ✓
Pilny ✗
Wyjątkowy ✓
Konkretny ✓
Test 4U: ten sam temat, dwa nagłówki.

Nie każdy nagłówek musi zdobyć komplet punktów – to nie egzamin. Ale jeśli Twój nie spełnia żadnego z kryteriów, to dobry znak, że warto dać mu jeszcze jedną szansę.

6. 4P: obietnica, którą da się sprawdzić

W jednym zdaniu: obiecaj coś konkretnego, pokaż to i udowodnij, że dotrzymujesz słowa.

Ostatni schemat przydaje się wtedy, gdy stawka jest wyższa – przy droższych usługach albo stronach, które mają przekonać do poważniejszej decyzji. Nazywa się 4P i ma cztery kroki: obietnica, obraz, dowód i zachęta.

Najpierw mówisz, co konkretnie dostanie klient. Potem pomagasz mu to zobaczyć – makietą, wizualizacją, opisem sytuacji, w której już korzysta z efektu. Następnie pokazujesz dowód. Na koniec delikatnie zachęcasz do działania.

Najczęściej kuleje trzeci element. Dowód ma sens tylko wtedy, gdy potwierdza złożoną obietnicę. Jeśli obiecujesz szybkość, pokaż terminy z prawdziwych realizacji. Jeśli obiecujesz jakość wykonania, pokaż zbliżenia gotowych produktów. Zdjęcie uśmiechniętego zespołu przy biurku jest miłe, ale niczego nie udowadnia.

Schematy to rusztowanie, nie ściana

W praktyce rzadko piszemy tekst według jednej techniki od początku do końca. Opis produktu budujemy z pomocą FAB, gotowy nagłówek przepuszczamy przez test 4U, historię klienta układamy według BAB, a stronę usługi prowadzimy jak AIDA, wzmacniając ją dowodami z 4P.

01 · Opis produktu, oferta
FAB
Nie pisz tylko, jaki jest produkt – napisz, co dzięki niemu zyska klient.
02 · Reklama, mail, post
PAS
Zanim powiesz, co oferujesz, pokaż, że rozumiesz kłopot klienta.
03 · Strona usługi, mail
AIDA
Zaciekaw, wytłumacz, pokaż efekt i powiedz, co zrobić dalej.
04 · Realizacje, historie klientów
BAB
Opowiedz, jak było przedtem, jak jest teraz i co to zmieniło.
05 · Sprawdzanie nagłówka
4U
Cztery pytania, które sprawdzą, czy Twój nagłówek ktoś przeczyta.
06 · Droższe usługi, oferty
4P
Obiecaj coś konkretnego, pokaż to i udowodnij, że dotrzymujesz słowa.
Ściąga: sześć schematów, które pomogą Ci napisać tekst.

Dobrze napisany tekst nie zdradza, że powstał według schematu. Tak jak w gotowym budynku nie widać już rusztowania, choć bez niego ściany by nie stanęły.

Zanim usiądziesz do pisania

Schemat to jedno, ale jest kilka pytań, na które warto odpowiedzieć sobie wcześniej. Pierwsze: kto będzie to czytał? Nie „grupa docelowa 25–55”, tylko konkretna osoba – najlepiej ktoś, z kim rozmawiałeś w zeszłym tygodniu. Pisanie do jednego człowieka jest dużo łatwiejsze niż pisanie do tłumu.

Drugie: jakimi słowami ta osoba opisuje swój problem? Najlepsze sformułowania rzadko rodzą się przy biurku. Znajdziesz je w mailach od klientów, w pytaniach zadawanych przez telefon, w opiniach w internecie. Jeśli klient pisze „nie mamy czasu ogarniać gadżetów na każde targi”, to właśnie tak warto o tym mówić. Nie „oferujemy kompleksową obsługę eventową”.

Trzecie: co czytelnik ma zrobić, kiedy skończy czytać? Jedną rzecz. Nie trzy.

I wreszcie: który schemat pasuje? Nazwij go, zanim napiszesz pierwsze zdanie. Łatwiej będzie Ci potem ocenić gotowy tekst – i łatwiej przekazać zadanie komuś innemu, jeśli zdecydujesz się pisanie zlecić.

Najczęstsze pytania

Czy przez schematy wszystkie teksty nie brzmią tak samo?

Tylko wtedy, gdy wypełnia się je ogólnikami. Schemat podpowiada, co powiedzieć i w jakiej kolejności, ale słowa, przykłady i historie są Twoje. Dwa teksty napisane według FAB są do siebie podobne mniej więcej tak, jak dwa domy zbudowane z cegły.

Który schemat jest najlepszy?

Ten, który pasuje do rodzaju tekstu. Przy opisie produktu najczęściej sięgamy po FAB, przy mailu sprzedażowym po AIDA albo PAS, a przy historii klienta po BAB. Jeśli nie wiesz, od którego zacząć, zacznij od FAB. Jest najprostszy i od razu pokazuje, czy wiesz, co tak naprawdę oferujesz.

Czy mogę pisać według schematów z pomocą AI?

Możesz i to całkiem dobry pomysł. Polecenie „napisz opis według FAB dla handlowca, który jeździ na targi” da znacznie lepszy wynik niż „napisz opis notesu”. Pamiętaj tylko, że AI nie zna Twoich klientów, Twoich liczb ani Twoich historii. A jeśli ich nie dostanie, chętnie je wymyśli. Dlatego konkret zawsze musi przyjść od Ciebie.

Jak długi powinien być dobry tekst?

Na tyle długi, żeby czytelnik mógł podjąć decyzję – i ani zdania dłuższy. Krótki tekst, w którym brakuje ważnej informacji, jest gorszy niż dłuższy, w którym czytelnik znajdzie wszystko, czego potrzebuje.

Od czego zacząć?

Nie musisz od razu przepisywać całej strony. Wybierz jeden tekst – najlepiej opis usługi, która jest dla Ciebie najważniejsza. Przepuść jego nagłówek przez test 4U i zobacz, ile punktów zdobywa. Potem weź pierwszy akapit i przepisz go według FAB: cecha, zaleta, korzyść dla konkretnej osoby.

To zajmie Ci kwadrans. A różnicę zobaczysz od razu.

Jeśli chcesz, żebyśmy spojrzeli na Twoje teksty razem – napisz. Powiedz, co dziś najtrudniej Ci ubrać w słowa, i od tego zaczniemy. Odpowiadamy w ciągu doby.

Przejdź do formularza →

Źródła

01Daniel Kahneman, Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym (oryg. Thinking, Fast and Slow, 2011), rozdział o łatwości poznawczej.
02Daniel M. Oppenheimer, Consequences of Erudite Vernacular Utilized Irrespective of Necessity: Problems with Using Long Words Needlessly, Applied Cognitive Psychology, 2006. Link do badania
03Jakob Nielsen, How Little Do Users Read?, Nielsen Norman Group. Link do artykułu
Adam Jazowiecki, autor wpisu
Napisał
Adam Jazowiecki
Medium · komunikacja marki, strony, druk i gadżety
Wpisy

Czytaj dalej

Więcej o stronach, marce i tym, jak pracujemy.

Wszystkie wpisy →
Design system · Medium
Kolory · Typografia
Aa
black
light-black
muted
line
paper
brand
Bricolage Grotesque 500 · PP Neue Montreal 400
Branding10 min czytania

Co to jest design system? Pokazujemy nasz

Asystent AI · Głos Medium
Typowy → nasz
Szanowni Państwo
→
Dzień dobry
kompleksowa oferta
→
trzy pytania
do dyspozycji
→
Wycenić?
Z poważaniem
→
Pozdrawiam
AI12 min czytania

AI pisze nasze maile. Naszym głosem

szkic układu
medium-reklama.pl
Strony, marki i gadżety, które sprzedają
Strony internetowe10 min czytania

Jak powstaje strona internetowa dla firmy? Pokazujemy proces krok po kroku

Kontakt

Co dziś najtrudniej
Ci napisać?

Napisz kilka zdań o firmie i o tekście, który nie chce się napisać. Odpiszemy w 24 h.

W czym pomóc? (możesz wybrać kilka)

Wysyłając, zgadzasz się na kontakt w sprawie zapytania.
Bez spamu i newsletterów. Polityka prywatności

Wolisz zadzwonić?
+48 603 933 864
Albo napisz maila
[email protected]